تکاپوهایی برای برگرداندن شریعتی به دانشگاه علامه طباطبایی
وقتی شتر دم خانه رییس نشست
انگار نه انگار در کشوری زندگی میکنیم که با آمدن یک مدیر جدید تمام زیر مجموعهها تغییر میکنند. همین چند ماه قبل فرهاد دانشجو با آن همه سر و صدا به ریاست دانشگاه آزاد رسید و هر روز اخبار جابهجایی مدیران دانشگاه آزاد منتشر میشد. آمدن زاهدی و کامران دانشجو وزیران دولتهای احمدینژاد همراه بود با تغییرات مدیریتی در وزارت علوم و ریاست دانشگاههای سراسر کشور از جمله دانشگاه علامه طباطبایی که ریاستش با رفتن نجفقلی حبیبی به صدرالدین شریعتی رسید. اما این بار جریان فرق میکند. سرپرست وزارت علوم با عزل یک رئیس مورد انتقاد قرار گرفته و بعضی صحبت از آمدن او با داس و قمه میکنند! مثل این که رئیس معزول دانشگاه علامه طباطبایی با بقیه معزولان تاریخ فرق میکند. او مدافعانی دارد که حاضرند برای بازگشتش به دانشگاه قانون را در مورد اختیارات سرپرستان وزارتخانهها تغییر دهند و رئیس جمهور را در روزهای شروع کارش به سرپیچی از شعارهای اعتدالی خودش متهم کنند. اما چه چیزی صدرالدین شریعتی را از بقیه معزولان متفاوت میکند؟
استقبال گرم، واکنش سرد
استقبال گرم دانشجویان از دکتر سلیمی سرپرست جدید دانشگاه علامه طباطبایی در روز اول سرپرستیاش حاکی از خوشحالی آنها از این تغییر بود. دانشجویان دانشگاه صنعتی اصفهان هم با ورود دکتر محمود مدرس هاشمی رئیس جدید این دانشگاه از او استقبال کردند و این طور که ایسنا گزارش کرده در پایان مراسم طومار تشکر از دکتر توفیقی بابت این انتصاب امضا کردند. اما به نظر میرسد بعضی این تغییرات را نپسندیدهاند و برای بازگشت شرایط به وضع قبلی تلاش میکنند. تکاپوهای آنها خیلی با اعلام یک طرح تازه در مجلس کلید خورد.
رفتن شریعتی «تغییرات گسترده» بود؟
بعضی نماینگان مجلس معتقد بودند سرپرست وزارت علوم فقط برای راه افتادن امور جاری وزارتخانه روی صندلی وزیر نشسته و نباید دست به «تغییرات گسترده» بزند. بالافاصله بعد تصمیم سرپرست وزارت علوم به برکناری شریعتی به دنبال تصویب دو فوریت طرحی برای محدود شدن اختیارات سرپرستان وزارتخانهها افتادند که اگر مجلس آن را تصویب میکرد عطف به تصمیمات قبلی هم میشد و شریعتی به دانشگاه علامه برمیگشت. سرپرست وزارت علوم هم دیگر نمیتوانست دست به عزل و نصب بزند. فیاضی نماینده کمیسیون آموزش در گفتگو با فارس درباره این طرح گفته بود: «برخیها میگویند که آقای توفیقی به جای کلید، داس در دست گرفته ولی با این وضعیت به نظر میرسد که به جای داس، قمه در دست داشته باشد.» با این حال، دو فوریت طرح آنها در مجلس رای نیاورد. بعضی نمایندگان هم از این تغییرات حمایت کردند. مثل موید حسینی صدر سخنگوی فراکسیون دانشگاهیان مجلس که در گفتگو با ایسنا گفت: «دانشجویان از تغییرات وزارت علوم راضیند و دانشگاهها پس از تغییرات اخیر نفس میکشند.»
توفیقی سرپرست وزارت علوم پیش از این گفته بود قصد ندارد تغییرات گستردهای در روسای دانشگاهها ایجاد کند و فعلا تا حد ممکن با همین افراد کار میکند. اگر معنی تغییر گسترده کنار گذاشتن تعداد زیادی از روسای دانشگاهها باشد، آنچه در عمل از توفیقی دیده شد تغییر روسای دو دانشگاه صنعتی اصفهان و علامه طباطبایی بود. اما ظاهرا تغییر رئیس دانشگاه علامه به تنهایی آن قدر مهم بود که از آن به «تغییر گسترده» و در دست داشتن داس و قمه تعبیر شود.
رئیس برمیگردد؟
این طور که بویش میآید حامیان دیروز وزارت علوم دولت احمدینژاد حالا با رفتن او، تلاششان را برای حفظ یادگاریهایش به کار بستهاند. نمود این تلاشها را به خوبی میشود در رسانهها دید. خبرگزاری فارس مدافع همیشگی کامران دانشجو که بعد از هر انتقادی از وزیر سابق مصاحبهای با او ترتیب میداد تا جواب اتهامها را بدهد و با معرفی توفیقی به عنوان سرپرست وزارت علوم شروع به تخریب او کرده بود و تعداد اخبارش در این زمینه با برکناری شریعتی چند برابر شد. این خبرگزاری در روزهای قبل و در زمان اوج گرفتن بیانیهها و درخواستهای دانشجویی برای برکناری شریعتی هم به دفاع از او برخواسته و برکناریاش را تقاص زحمات او در دانشگاه علامه دانسته بود!
روزنامه کیهان روز بعد از رفتن شریعتی، سرمقاله خود را به این جابهجایی اختصاص داده و با لحن ناراضی مخصوص خودش رئیس جمهور را مورد عنایت قرار داده بود! این روزنامه گفتگویی دو قسمتی با شریعتی ترتیب داد تا به اتهامات دوران ریاست خودش پاسخ بدهد. شریعتی در جنجالیترین قسمت این مصاحبه استادان بازنشسته این دانشگاه را به فساد اخلاقی متهم کرد. او پیش از این درباره بازنشستگی یکباره 12 استاد اقتصاد و انحلال گروه توسعه دلیل دیگری آورده و گفته بود این استادان دانشگاه را به باشگاه سیاسی تبدیل کرده بودند. اما چسباندن برچسب اخلاقی به این استادان درست بعد از به عضویت درآوردن یک شبه و فراقانونی 102 استاد جدید به هیات علمی این دانشگاه آن قدر بیسابقه بود که دانشگاهیان را به حیرت انداخت. روابط عمومی دانشگاه علامه طباطبایی در واکنش به این اتهامات اطلاعایهای صادر کرد و نوشت: «فضای اخلاقی اسلامی جاری در این دانشگاه محدود به چند سال گذشته نیست و این دانشگاه همواره از کانونهای اصلی علم و دین و اخلاق بوده است. در نتیجه نباید به دلیل ادعاهای اثبات نشده در مورد سه یا چهار نفر از دانشگاهیان و برجسته و تکرار کردن آن، اعتبار و حیثیت حدود 500 نفر از اعضای محترم هیأت علمی، بیش از 800 نفر کارمند و نزدیک 20 هزار دانشجو و هزاران دانشآموخته و همکار علمی این دانشگاه در سالهای گذشته را به بازی گرفت.»
چرا آمد؟ چرا رفت؟
بعضی معتقدند تغییر شریعتی بیش از حد بزرگنمایی شد و این همه بحث و جدل بر سر بودن یا نبودن او بیهوده بود. اما آنهایی که تحولات وزارت علوم را در سالهای گذشته دنبال کرده باشند میدانند رفتن شریعتی تنها رفتن رئیس یک دانشگاه نیست. وقتی کاندیداهای ریاست جمهوری در دانشگاههای مختلف سخنرانی میکردند و از لزوم برچیده شدن فضای امنیتی در دانشگاهها و لغو تفکیک جنسیتی و برخورد با فعالان دانشجویی میگفتند، به خوبی میدانستند دانشگاهیان در این سالهای از چه چیز به ستوه آمدهاند و چه تغییری میخواهند. نمود کامل آنچه کاندیداها از جمله حسن روحانی در دانشگاهها از آن حرف میزدند در دوران ریاست شریعتی بر دانشگاه علامه و بسیاری از دانشگاههای کوچک و بزرگ دیگر حاکم شده بود. اما هیچ دانشگاهی به اندازه علامه طباطبایی از سیاستهای وزارت علوم حمایت نکرده و با سر و صدا و تبلیغات زیاد در اجرای آنها پیش قدم نشده بود. به طوری که رئیس دانشگاه علامه برای دو سال به عنوان رئیس بهترین دانشگاه فرهنگی از طرف وزارت علوم برگزیده و تشویق شد. او توانسته بود دانشگاهی را که در زمان ریاست نجفقلی حبیبی از فعالترین و پویاترین فضاهای دانشگاهی کشور بود به یک دانشگاه ساکت و آرام، با افت رتبه چشمگیر تبدیل کند. در عوض دانشگاه با کلاسها و استادهای جداگانه برای دختران و پسران، تشکلهای معدود و همسو با دولت، استادانی که فقط درسشان را میدهند و اندیشههایشان را برای خودشان نگه میدارند، دوربینهای مدار بسته و ورود و خروج زیر نظر ریزبین حراست دانشگاه، همان ایدهآلی شده بود که وزارتخانه کامران دانشجو میخواست.
این مطلب در شماره 535 هفتهنامه چلچراغ منتشر شده است.