بومیگزینی دانشجویان یک بار دیگر در مجلس مطرح شد؛ دختران جور کمبود امکانات را میکشند؟
بومیگزینی دانشجویان یک بار دیگر در مجلس مطرح شد
دختران جور کمبود امکانات را میکشند؟
داستان بومیگزنی ساده است. میگویند هر کسی حوالی خانه خودش دانشجو شود. حتی وقتی دانشجویان بپذیرند که سختی دوری از خانه را تحمل کنند و در دانشگاهی معتبر درس بخوانند، با قانونی رو بهرو میشوند که آنها را به خانههایشان میفرستد. آن هم درست در زمانهای که دانشگاههای دنیا با پذیرش دانشجوهای خارجی خود را در رنکینگها بالا میکشند و به چند فرهنگی بودن افتخار میکنند. خوابگاه و مشکلات اقتصادی دانشجویی و سرویس رفت و آمد و دوری از خانواده و... کلی صورت مساله هست که با این تصمیم از داستان پاک میشود اما سوالهای منتقدان این طرح هنوز به پاسخ نرسیده. آیا کسی حق دارد اختیار انتخاب محل تحصیل را از داوطلبان سلب کند؟ با امکانات نابرابر شهرهای مختلف چه طور میشود چنین تصمیمی را عملی کرد؟ هنوز این سوالها بیپاسخ مانده که نمایندگان از اعمال 80درصدی بومیگزینی در ظرفیتهای دانشگاهی خبر میدهند. طرحی که در زمان علنی شدنش مخالفان زیادی داشت همچنان در حال اجرا شدن است و با همراه شدن با ظرفیتهای جنسیتی در ترکیب «بومیگزینی جنسیتی» اعتراض بسیاری از دختران داوطلب ورود به دانشگاه را برانگیخته.
بومیگزینی از ابتدا با تاکید بر تحصیل دختران در محل زندگی خودشان گسترش پیدا کرد. مهر ماه 87 با انتشار خبر بررسي طرح بوميگزيني پذيرش دانشجويان دختر در مجلس، دانشجویان و فعالان حقوق زنان به طرح اعتراض کردند. این طرح 9 ماه بعد از اعلام رسمی اعمال سهمیهبندی جنسیتی در کنکور مطرح شد و سازمان سنجش و وزارت علوم را با انتقادات متعدد دخترانی رو به رو کرد که میخواستند در شرایط برابر با پسران رقابت کنند. البته پاسخ وزیر علوم وقت و رئیس کمیسیون آموزش مجلس فعلی هم نشانی از عقبنشینی نداشت. زاهدی همان روزها در گفتگویی، بر بومیگزینی با هدف افزایش شاخص قبولی دانشآموزان بومی استانها تاکید کرد.
هفته گذشته این طرح و جزئیاتش یک بار دیگر در مجلس مطرح شد و سازمان سنجش درباره نحوه اجرای بومیگزینی در دانشگاهها به کمیسیون آموزش و تحقیقات توضیحاتی ارائه کرد. نمایندگان کمیسیون آموزش در گفتگو با چلچراغ از انتقادات مجلس به این طرح گفتهاند.
فرهاد بشیری:
نباید شرایط برای داوطلبان مستعد سخت شود
-آیا توضیحات سازمان سنجش درباره بومیگزینی برای ممجلس قانع کننده بود؟
جلسهای به درخواست رئیس سازمان سنجش بود که در کمیسیون برگزار شد و رئیس سازمان سنجش در رابطه با نحوه گزینش دانشجوی بومی توضیح داد. بومیگزینی از سال 68 در کشور بوده اما اولایل با 30 درصد شروع شده و الان به 80درصد رسیده. همکاران ما هم نظراتشان را مطرح کردند که برای آینده با جامعیت و پختگی بیشتری در نحوه گزینش دانشجو انجام شود که پذیرش با حفظ نخبگی در کل کشور و با توجه به جنسیت و شرایط منطقهای انجام شود. طوری که هم مشکلات ایاب و ذهاب و خانواده حل شود و هم شکوفایی دانشگاههای ما بیشتر شود. اما این طرح نباید جوری شود که شرایط برای داوطلبان مستعد در شهرستانها سخت شود.
-تفاوت بومیگزینی برای دختران و پسران در مجلس مطرح شد؟
بومیگزینی به این شکل انجام میشود که دختران در مناطق خودشان شانس قبولی بیشتری داشته باشند. تاکید من روی مساله نخبگی برای همین بود. دانشجویی که بخواهد در دانشگاه برتر تحصیل کند و در شهرستان باشد نباید با مشکل مواجه شود.
-آیا تصمیم تازهای در رابطه با طرح گرفته شد؟
نمایندگان نظرات و سوالاتشان را مطرح کردند تا برای آینده طرحی جامعتر داشته باشیم.
قاسم جعفری:
باید به طرحی جامع برسیم
- ارزیابی کمیسیون آموزش مجلس از توضیحات سازمان سنجش درباره بومیگزینی دانشجویان چه بود؟
ما در کمیسیون آموزش بیشترین تلاشمان عدالت آموزشی است. عدالت آموزشی هم لوازم خودش را دارد. بومیگزینی هم خوبیهایی دارد مثلا هزینه اقتصادی خانوادهها پایین میآید و آسیبهای فرهنگی میتواند بسیار کم شود. یک پسر یا دختر جوان که درسش را در کانون خانواده میخواند سالمتر میماند تا کسی که 6 ماه یک بار پدر و مادرش را نمیبیند. فرزند در کنار خانواده میتواند کمکی برای خانواده باشد. اما بحثهای دیگر این است که ما در کشوری زندگی میکنیم که اقوام و فرهنگهای متفاوتی داریم. اگر هر کسی در منطقه خودش بماند تعامل فرهنکی که کشورمان نیاز دارد حاصل نمیشود. مثلا خراسانیها و آذربایجانیها فقط با خودشان آشنا میشوند اما در صورت بودن تعامل از لحاظ پدافند غیرعامل برای ما مفید است. از طرف دیگر ما دانشگاههایی داریم که به لحاظ کیفیت سطح خوبی دارند. بومیگزینی معنایش این است که کسی که در استان ضعیف هست نتواند مثلا به صنعتی شریف بیاید ولی کسی که در تهران هست با رتبه پایینتر بتواند. باید طرح جامعی تهیه شود. اینها بخشی از درصد را برای استانها گذاشتهاند، بخشی منطقهای است و بخشی ملی که اگر این تناسبها رویش درست کار شود میتواند مفید باشد. توضیحاتشان نسبتا مقبول بود. کمیسیون احساس میکرد روند خوب است اما باید ترمیم شود.
-اما ظاهرا این مساله برای دختران پررنگتر است و بومیگزینی جنسیتی اعمال میشود. بسیاری از دختران میگویند با رتبههای بهتر در دانشگاهی قبول نشدهاند که پسرانی با رتبههای کمتر قبول شدهاند؟
ما هم همین را میگوییم. مثلا دختری در خراسان شمالی ممکن است استعداد این را داشته باشد که در بهترین دانشگاههای کشور درس بخواند. باید دقت شود که عدالت آموزشی رعایت شود اما در شرایط مساوی خوبیهایی هم دارد. ما قاعده فقهی داریم که هر کس منافعی را میطلبد باید سود و زیانش را بپذیرد. از آن طرف هم خیلی از مزایایی که به دختران در این طرح داده میشود به پسران داده نمیشود. خوب بود چنین مزایایی وجود نداشت؟
-کدام مزایا؟
خیلیها از این که در کنار خانواده درس بخوانند راضی هستند. و این اختیار را دارند که در شهر خودشان بمانند.
-اما این طرح بدون اختیار داوطلبان در 80درصد ظرفیتها اعمال میشود و حق انتخابی باقی نمیگذارد؟
خب همین مواردی که هست باید بررسی شود تا به طرح جامعی برسیم. من برای همین میگویم که باید به عدالت آموزشی در این طرح توجه شود.
موافقان چه میگویند
علیرضا سلیمی عضو کميسيون آموزش مجلس هشتم و نهم: دختراني که به دانشگاههاي دور از شهر محل سکونتشان ميروند با مشکلات اجتماعي مواجه ميشوند.
اسدالله بادامچيان نماینده مجلس هشتم: طرح پذيرش دانشجويان دختر در محل سکونت هديه مجلس هشتم به خانوادههاست.
علی کریمی فیروزجانی، نماینده مجلس هشتم: داوطلبان دارای شرایط در صورت امکان در نزدیکی محل سکونت خودشان پذیرش شوند. این قضیه برای خواهران مضاعف است. البته این به آن معنا نیست که بخواهیم فرصت پذیرش در دانشگاه های معتبر را از افراد نخبه بگیریم.
مخالفان چه میگویند
امیر طاهرخانی، نماینده مجلس هشتم: دانشگاههای بزرگ و معتبر ما در رنکینگها رتبه زیر 500 نیستند، بنابراین چه انتظاری از دانشگاههای کوچکمان هست؟ بومیگزینی اجباری موجب افت کیفیت تحصیلی دانشجویان و افت علمی کشور میشود.
ناصر فکوهی استاد دانشگاه تهران: تصويب چنين قوانيني سبب ميشود سیستم ملی یکپارچه از بین برود و قومیتگرایی تقویت شود. از یک طرف همه در گفتمان رسمی میگویند زنان بیشتر وارد اجتماع و دانشگاه شوند، اما مکانیسمهای محدود کننده میگذارند. این سیستمی متناقض است که دچار مشکل میشود.
دكتر شهلا اعزازي، رئيس گروه زنان انجمن جامعه شناسي ايران: طی این سالها با انواع سهمیه بندیها سطح دانشگاهها پایین آمده است. دولت به جای تلاش برای بهبود خوابگاهها با نظر گرفتن بودجه و توبیخ از سوی دستگاههای نظارتی به دلیل اهمال در این وظیفه، دانشجو با استعداد را تنبیه میکند.
الهه کولایی استاد دانشگاه تهران: امروز این فرصت در همه جهان فراهم آمده که افراد بتوانند برای شکوفاکردن استعدادهایشان در دورترین نقاط به تحصیل بپردازند. این یکی از آموزه های دینی هم هست که برای کسب علم در صورت لزوم باید به دوردستها سفر کرد اما به جای تحقق این آموزهها، به عناوین مختلف قصد محرومیت، خانهنشینی و انتقال انرژی دختران به حوزههای دیگر را دارند.
این مطلب در شماره 500 هفتهنامه چلچراغ منتشر شده است.